Hoeveel soorten pesticidenresten zitten er eigenlijk op bespoten groente en fruit? Pesticide Action Network Netherlands (PAN-NL) analyseerde de testresultaten van de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit (NVWA) en vertaalde de uitkomsten naar een PesticidenEetwijzer. Een overzichtelijke maar verontrustende ranglijst. Wie liever minder residuen binnenkrijgt, kan beter voor biologisch kiezen. 

"Het is eigenlijk bizar: we maken ons zorgen om PFAS-uitstoot van fabrieken, maar de overheid laat gewoon toe dat boeren PFAS-pesticiden op onze groente en fruit spuiten. En dat is slechts één van de vele gifgroepen die ze mogen gebruiken", verzucht Sjoerd van de wouw, bioloog en werkzaam bij PAN-NL. De organisatie introduceerde begin 2025 de PesticidenEetwijzer met informatie over het aantal pesticidenresten op bespoten groenten en fruit. In dit onderzoek weren in totaal 152 verschillende pesticiden teruggevonden op groenten en fruit. Op druiven alleen al werden 57 verschillende middelen aangetroffen!

Opmerkelijke uitkomst
"De verschillen zijn groot", zegt Sjoerd. "Op één mandarijntje vind je gemiddeld meer dan vier verschillende pesticiden, terwijl het bij een kiwi gemiddeld minder dan één is. Elke pesticide is afzonderlijk getest voor toelating op de markt, maar niet in een cocktail van vier tegelijk, zoals op de mandarijn. En wat doet dat met je gezondheid?"

Bij de groente blijkt kropsla het meest vervuild, met bijna vier soorten pesticiden. Sjoerd: "Opmerkelijk was dat ook kasgroenten - paprika, tomaat, komkommer - nog veel meer pesticiden bevatten. Telers zeggen altijd dat ze in een afgesloten kas minder last van insecten hebben en dus weinig pesticiden gebruiken. Maar dat zie je niet terug in deze resultaten."

Kromme wetgeving
Goed wassen en schillen dan maar? "Tja, daarmee haal je een deel van de vervuiling weg, maar die zit ook in de vrucht zelf. Pesticiden tegen zuigende insecten bijvoorbeeld, dringen tot diep in de vrucht door. En PFAS wordt juist gebruikt omdat het goed aan de vrucht hecht."

Dat betekent dus dat je met een gezonde maaltijd van niet-biologische teelt toch altijd restjes pesticiden binnenkrijgt. Geen fijn idee, en zeker niet voor kwetsbare groepen. Sjoerd: "Dat is het kromme in de wetgeving. Op basis van wetenschappelijk onderzoek, hanteren we in Europa voor potjes met baby- en peuterhapjes van groente en fruit terecht een strenge norm. Maar voor verse groenten en fruit geldt die norm niet, en mogen er in sommige gevallen honderden keren, soms richting duizend keer, hogere residu-niveaus voorkomen. Maak je dus zelf een fruithapje van gangbare teelt, dan zit je al snel boven de norm. Ons advies is daarom om voor baby- en peutervoeding - en voor zwangeren - biologische groente en fruit te gebruiken."

Veilige keuze
De consument doet er sowieso goed aan voor biologisch te kiezen, zegt Sjoerd: "Uit de NVWA-gegevens blijkt dat de biologische sector vele malen beter scoort. Daar worden nauwelijks of geen bestrijdingsmiddelen gebruikt. Als er al sprake is van een residu - bijvoorbeeld door vervuiling vanuit de omgeving - dan is dat vrijwel altijd in lage doses."

Vooruitblik
Voor de toekomst verwacht Sjoerd wel verbetering: "Steeds meer rechterlijke uitspraken oordelen dat er onvoldoende rekening wordt gehouden met de gevaren van pesticiden. Ook verschijnen veel wetenschappelijke onderzoeken die op nieuwe risico's wijzen - en die krijgen terecht brede aandacht in de media. We zitten op een kantelpunt. Hopelijk past de overheid de regelgeving sneller aan. Want het idee dat je gif op je eigen eten spuit is, als je erover nadenkt, toch best absurd?"

Bekijk de PesticidenEetwijzer