Met Ekoscope toetst Ekoplaza elk product op twaalf factoren binnen drie thema’s: beter voor jezelf, beter voor elkaar, en beter voor de planeet. Zo zie je hoe bewust, sociaal en duurzaam het product is dat je wilt kopen. Ook de CO₂-impact is onderdeel van de keuzehulp. “Op ekoplaza.nl zie je niet alleen de totale uitstoot, maar ook waar die in de keten ontstaat”, zegt Ajay, die de CO₂-cijfers achter Ekoscope berekende. “Zo krijg je meer inzicht en kun je zelf bepalen wat jij belangrijk vindt. Want een betere keuze begint wat mij betreft niet met een opgeheven vingertje, maar met duidelijke informatie.”

Wat is de klimaatimpact van je boodschappen? En waar ontstaat die precies? Ajay Varadharajan, oprichter van bananabread AI, berekende samen met Ekoplaza de CO₂-uitstoot van ruim 10.000 producten. “We willen mensen niet vertellen wat ze moeten kiezen, maar wel zorgen dat ze eerlijk kunnen vergelijken. Wat mensen nu met één Ekoscope-barcodescan kunnen zien, heeft ons ruim twee jaar werk gekost”, vertelt Ajay. “Samen met de leveranciers hebben we de complete keten van meer dan 10.000 producten in kaart gebracht. Van grondstof tot winkelschap hebben we per stap uitgezocht wat de CO₂-uitstoot is. Dat was soms echt een enorme puzzel. Voor de berekeningen maakten we gebruik van wetenschappelijk onderbouwde Life Cycle Analysis (LCA)-modellen. Pas in de allerlaatste stap kwam AI in beeld. Niet om de CO₂-uitstoot te berekenen, maar om producten slim met elkaar te vergelijken en de enorme hoeveelheid data te controleren en valideren. Zo konden we de informatie betrouwbaar en op grote schaal beschikbaar maken.”

Hoe bereken je CO₂?
Voor ieder product wordt een Life Cycle Analysis gemaakt. Daarbij wordt gekeken naar de hele levenscyclus: van de teelt van ingrediënten en de verwerking in de fabriek tot de verpakking en het vervoer naar de winkel. Voor elke stap wordt berekend hoeveel energie, brandstof en grondstoffen nodig zijn. Die gegevens worden omgerekend naar broeikasgas uitstoot en bij elkaar opgeteld. Zo wordt niet alleen de totale klimaatimpact zichtbaar, maar ook waar in de keten de meeste uitstoot ontstaat. 

Soms verrassend 
De berekeningen leverden ook verrassende inzichten op. “Veel mensen denken dat transport de grootste klimaatimpact heeft, zeker bij producten die van ver komen”, vertelt Ajay. “Maar in de praktijk blijkt de grootste uitstoot vaak al eerder in de keten te ontstaan: op de boerderij. Een goed voorbeeld is cacao. Tijdens het fermenteren van cacaobonen komt methaan vrij. Dat is een broeikasgas dat ongeveer dertig keer sterker opwarmt dan CO₂. Daardoor telt die stap relatief zwaar mee in de totale klimaatimpact van chocolade. Juist door de hele keten in kaart te brengen ontdek je waar de meeste winst te behalen valt.”